Өсімдіктер

Қызанақтың сорттарын анықтайтын және анықтамайтын: негізгі айырмашылықтар мен селекция ережелері


Жеке учаскеде қызанақ өсіруді бастамас бұрын, өсіруші өсімдіктің өсуі мен оның қасиеттеріне байланысты болатын сортты ғана емес, сонымен қатар қызанақтың алуан түрін де анықтауы керек.

Жалпы түсінік және ерекшеліктер

Өскін табиғаты бойынша қызанақтың сорттары мен будандары анықталмаған және анықталушы болып бөлінеді. Осы немесе басқа түрдің пайдасына дұрыс таңдау жасау үшін сіз кем дегенде осы сорттардың айырмашылықтары, артықшылықтары мен кемшіліктері туралы жалпы түсінікке ие болуыңыз керек.

Анықтайтын қызанақ

«Анықтаушы» сөзі латынның «шектеу» деген мағынасынан шыққан. Қызанақ туралы айтатын болсақ, бұл термин осы аймақта педункул қалыптастыру кезінде апикальды орталықтың өсуін шектейді. Қылшықтағы жемістер қашу соңында пайда болады, бұл олардың дамуын тоқтатады. Мұндай төмен өсетін сорттар ерте пісуге жатады, бірақ төмен өнімділікпен сипатталады. Ашық алаңда, сондай-ақ солтүстік аймақтарда қызанақты өсіру кезінде детерминанттарға артықшылық беру керек.

Анықтамалық қызанақ

«Анықталмаған» термині латын тілінен «шектеусіз» деп аударылған. Қызанақтың анықталмаған сорттары шексіз өсуге ие, бірақ күтім әрқашан өте қажет. Биік сорттар ерте жетілуімен сипатталмайды, бірақ олардың өнімділігі айтарлықтай жоғары. Қызанақты оңтүстік аймақтарда немесе жылыжай жағдайында өсіргенде, мұндай сорттарға назар аудару ұсынылады. Анықталмаған қызанақ 6-10-шы жапырақтардан кейін учаскеде соцветиялар пайда болатындығымен сипатталады.

Анықтайтын қызанақ: өсіру және күтім

Анықтайтын қызанақтың түрлері

Қызанақтың бұл түрі көкөніс өсірушілердің көпшілігінде танымал төрт сортты біріктіреді. Олардың өсуі кезінде ескерілуі керек кейбір айырмашылықтар бар.

Жартылай анықтаушы

Көбінесе бұл сортты бағбандар анықталмайтын алуан ретінде қабылдайды. Алайда жартылай айқындаушы сорттар бұтақтардың аралық типімен сипатталады, бұнда 10-12 педункулалар пайда болған кезде бұталардың өсуі шектеледі. Мұндай аналық бездер бар щеткалар осы парақтардың 2 немесе 3-іне салынған. Бірінші щетка 7-8 парақтан кейін пайда болады.

Нақты анықтаушы

Мұндай қызанақтың бұталарында 3-тен аз жапырақтарда гүл щеткалары пайда болады, ал қашу кезінде 5-6 қылшық пайда болғаннан кейін, соңғы гүл щеткасы сабақтарының өсуін тоқтатады. Бұл жағдайда алғашқы педункул 6-7-ші томат жапырағынан кейін пайда болады. Өсім жапырақтың түбінде орналасқан аксиларлы бүршіктен басталады.

Superdeterminant

Қызанақтың супердетерминантты сорттары ең маңыздыларының қатарына жатады. Мұндай бұталарға гүл щеткалары 1 партада, 2 параққа қарағанда жиі қойылады. Өсімдікте 4-5 педункул пайда болғаннан кейін, қашу пайда болады. Өсімдіктің өсуі гүлді щеткамен шектелген.

Superdeterminant

Бұл түр қызанақтың супер ергежейлі және өте піскен сорттарын біріктіреді. Мұндай қызанақ бұталары бір уақытта аралық жапырақтармен бөлінбейтін 2 немесе 3 гүл щеткаларын құрайды. Өскіннің өсуі үш-төрт педункул пайда болғаннан кейін шектеледі. Бірінші қылшықтың бетбелгісі бесінші нақты парақтан кейін байқалады. Келесі педункул жапырақ арқылы пайда болуы мүмкін.

Негізгі айырмашылықтар

Анықтаушы және анықталмаған сорттар арасындағы айырмашылықтар қызанақ бұталарының әртүрлі даму кезеңдерінде көрінеді.

Көшеттер

Түрдің тұқымынан айырмашылығы байқалмайды. Алғашқы айырмашылықтар көшет кезеңінде пайда болады және әсіресе пайда болғаннан кейінгі бесінші күні айқын көрінеді. Анықталған сорттардың ұзындығы үш сантиметрден аспайтын котиледонарлы тізе бар. Анықталмаған сорттардың котиледонарлы тізе ұзындығы бес сантиметрге жетуі мүмкін.

Көшеттер

Анықтаманың негізі - алғашқы гүл щеткасының немесе педункуланың бұрын өсіп келе жатқан көшетінде орналасуы. Анықтайтын томат бұталарында гүл сабағы 6-7 жапырақтан жоғары болмайды. Анықталмаған сорттар үшін алғашқы педункуланың пайда болуы 8-9-шы жапырақтан ерте емес тән.

Ересек бұталар

Әдетте, дәл қазір осы дақылда өсімдіктердің қандай нақты түрлері өсірілетіні белгілі болды. Анықталмаған қызанақтарда педункулалардың арасында үш жапырақ, ал анықталатын сорттарында үш жапырақтан аз болады.

Біздің ресурстағы тиісті мақаланы оқып болғаннан кейін, сіз терезеде қызанақты өсіру технологиясы туралы біле аласыз.

Ең жақсы анықтайтын және анықталмайтын сорттар

Анықталған қызанақ ашық жерде өсіру үшін де, жылыжайларда өсіру үшін де өте қолайлы, сондықтан сортты таңдау өсіру аймағындағы климаттық жағдайларға байланысты.

Сынып атауыСипаттамасы және сипаттамасыӨнімділікЕрекшеліктері
ДинаОртаңғы сары каротиннің әртүрлілігі. Ашық жерге және пленкаға арналған баспана үшін қолайлы. Бұтаның биіктігі 1,25 м дейінЖеміс салмағы 100-300 г, бұтадан 4-4,5 кг-ға дейін түседіАуруға төзімді және құрғақшылыққа шыдайды.
Маңдай бұқаАшық жерге арналған алуан түрлі, майлы және өте дәмді, әмбебап қолдануға болатын жемістерді құрайдыЖеміс салмағы 150-500 г, өнімділігі 1 шаршы метрге 18 кг дейінБелгілі бір ауруларға төзімді.
ПерцмонаОрташа бойлы, биіктігі 1,5 м-ге дейін, ашық жерге және жылыжайда өсіруге арналған сары жемісті қызанақ. Әмбебап пайдалануЖемістің салмағы - шамамен 350 г, өнімділігі - 1 шаршы метрге 6 кгҰзақ жеміс, аязға дейін
«Настена»Ерте пісетін гибрид биіктігі 1,5 м дейін.Жемістер дөңгелек, тураланған, қызыл түсті, ұзақ мерзімді сақтауЖемістің салмағы шамамен 300 г, өнімділігі бір шаршы метрге шамамен 16,5 кг құрайды.ТМВ, альтернариозға және кеш ауруға қарсы тұру
«Француз байламы»Орташа маусым, биіктігі бір метрге дейін, саусақ жемістері бар. Әмбебап пайдалануЖеміс салмағы шамамен 100 г, өнімділігі бұтадан 19 кг құрайдыОрташа ауруға төзімділігі бар

Анықталмаған қызанақ - бұл көптеген жемістерді құрайтын биік өсімдіктер, бұл оларды көкөніс өсірушілер арасында өте танымал етеді. Мұндай сорттарды таңдау жылыжай құрылыстарында өсіру үшін оңтайлы.

Сынып атауыСипаттамасы және сипаттамасыӨнімділікЕрекшеліктері
Апельсин короліОрташа пісетін сорт 125-130 күн аралығында дақыл құрайдыҰрықтың салмағы 0,8 кг дейін. Өнімділік бұтадан шамамен 6 кг құрайдыАуруға төзімді, оның ішінде кеш ауру
«Добрун»Ерте пісетін қызыл жемісті гибрид, қарапайым гүлдейтін гүлдерЖеміс салмағы 140-160 г, өнімділігі 1 шаршы метрге 7 кг дейінҚызанақтың жалпы ауруларына төзімді
«Ғарышкер Волков»Бұтаның биіктігі шамамен 2 м, орташа ерте, 120-125 күнде дақыл құрайдыҰрықтың салмағы 0,6 кг дейін. Бір бұта үшін 6 кг-ға дейін өнімділікЕң көп таралған ауруларға төзімді және күтімде өте қарапайым
«Ленинград күзі»Жылыжайда пісетін қызыл жемісті сорт, 120-130 күнде дақыл құрайдыЖеміс салмағы 120 г дейін, өнімділік бір бұтаға 6,5 кг дейінҚоңыр даққа төзімді, аязға төзімді
«Әулие Андрейдің тосын сыйы»Буштың биіктігі шамамен 2 м, орташа кеш, таңқурай жемістеріҰрықтың салмағы шамамен 0,8 кг құрайды. Бір шаршы метрге шамамен 16,5 кг немесе одан көп өнімділікҚызанақтың негізгі ауруларына төзімді

Әрине, қызанақтың түрі мен алуан түрін таңдау тек көкөніс өсірушінің жеке қалауына ғана байланысты емес және оны өсіру жағдайларына негізделуі керек. Өсіру алаңындағы климаттық және ауа-райы жағдайларын ескеру қажет. Ауылшаруашылық технологиясына сәйкес, тіпті төмен сұрыпталған сорттар да қызанақтан жоғары өнім алуға мүмкіндік береді.

Анықталмаған қызанақты өсіру